Binnenkort willen we met de camper door Italie. De bedoeling is om via de Oostenrijkse Alpen naar Rome in Italie te gaan. Eventuele bezienswaardigheden onderweg:

Venetië

In een overzicht van bezienswaardigheden van Italië mag natuurlijk Venetië, één van de meest romantische bestemmingen van de wereld, niet ontbreken. Omdat wij in mei al per vliegtuig naar Venetië gaan hebben wij de informatie over Venetië verhuisd naar een aparte pagina. Lees hier meer over Venetië

Verona
De belangrijkste bezienswaardigheid in Verona is uiteraard het Romeinse Amfitheater uit de eerste eeuw na Christus. De Arena is het op twee na grootste amfitheater in de wereld. Verona de hoofdstad van de gelijknamige provincie Verona en de regio Veneto. De binnenstad van Verona staat op de Werelderfgoedlijst van UNESCO. Andere bezienswaardigheden naast de Arena zijn de basiliek San Zeno, de St. Anastasia kerk, de Casa di Giulietta met het standbeeld van Julia, de dierentuin van Verona en het kasteel en de brug van Scaligero.

• Romeinse Arena

Florence

Buongiorno a Florence! Florence of Firenze in het Italiaans, is de hoofdstad van de regio Toscane en ligt aan de rivier de Arno. De stad heeft bijna 400.000 inwoners en is de bakermat van de renaissance. Florence is Italië in het klein: onrustige types op scootertjes toeteren langs toeristen, prachtige gebouwen, eeuwenoude kust en natuurlijk de Italiaanse keuken. Florence is ook de stad van de ooit zo invloedrijke Medici familie. Mede door deze historisch zo belangrijke familie kent Florence zoveel bijzondere gebouwen en kunstwerken van bepalende kunstenaars en architecten. Zo vinden we in deze stad werken van bekenden meesters als Michelangelo, Alberti, Brunnelleschi en Leonardo da Vinci. Stuk voor stuk hebben ze in Florence hun handtekening achtergelaten. Het prettige aan Florence is dat het een heerlijke compacte stad is. Het oude centrum is gemakkelijk aan te lopen. De meest belangrijke bezienswaardigheden zoals het Uffizi museum, de Duomo en Plazzo Vecchio liggen aan de noord oever van de rivier de Arno die de stad doorkruist. Het zuidelijke deel van de stad wordt verbonden door de prachtige en wereldberoemde ‘Ponte Vecchio’, een 14de-eeuwse brug die, net als de London Bridge, bebouwd was met huizen van ambachtslieden, tegenwoordig alleen nog juweliers en goudsmeden in plaats van de slagers, kruideniers en smeden die er voorheen waren. Hier vinden we ook de prachtige Bobolituinen, Plazo Pitti en San Miniato al Montekerk. Maar naast al deze overweldigende cultuur kun je in Florence ook heerlijk winkelen. Voor de bekende Italiaanse modemerken moet je in de Via Tornabuoni zijn. Hier vind je de winkels van Prada, Armani, Versace en tal van andere internationale topmerken. Voor meer ambachtelijke winkels kun je terecht op het Santa Croce plein. Naast veel ambachtelijke winkels tref je hier ook diverse straatartiesten en kunstenaars aan die hun creaties te koop aanbieden. Al deze indrukken maken hongerig en dat is maar goed ook! Want Florence ligt in het midden van de keuken van Italië, Toscane. In de hele stad vind je tal van leuke restaurants in verschillende prijsklassen. Het klassieke Florentijnse gerecht is de gegrilde T-bonesteak met citroen. Maar zoals bekend biedt de Italiaanse keuken ook vele andere heerlijkheden.

• San Lorenzo (met de graven van de Medici)
• Galleria dell' Accademia waar meerdere beelden van Michelangelo (waaronder zijn David) te bewonderen zijn
• de Duomo, de grote kathedraal met koepel
• Piazza della Signoria, het mooiste plein van Florenc
• Ponte Vecchio, een 14de-eeuwse brug die, net als de London Bridge, bebouwd was met huizen van ambachtslieden.

Cinque Terre, deze 'vijf landen' zijn vijf piepkleine vissersdorpjes die prachtig aan de Ligurische kust zijn gelegen.

• Manarola Dit dorp is volgens een reisgids de parel van de Cingue Terre

Pisa

Pisa is een prachtige stad, met bezienswaardigheden van bijna 900 jaar (!) oud! Deze juweeltjes liggen netjes naast elkaar op het 'Plein der Wonderen', waar ook de wereldberoemde scheve toren te vinden is. Maak ook vooral een wandeling langs rivier de Arno en slenter door smalle steegjes en historische pleintjes om het échte Pisa-gevoel te ervaren!

De Campo dei Miracoli ofwel 'Plein der Wonderen' werd bijna 1000 jaar geleden gebouwd van de schat die de Rupubliek Pisa stal van de Saracenen in Palermo. Het plein heeft hierdoor de crème de la crème onder de Italiaanse gebouwen! De Toren van Pisa, het Baptisterium (doopkapel gewijd aan Johannes de Doper), het Camposanto (door velen geprezen als 's werelds mooiste begraafplaats) en de prachtige Domkerk.

De Toren van Pisa is de vrijstaande klokkentoren die bij de kathedraal hoort. De toren van Pisa is niet scheef gebouwd, maar is gaan zakken vanwege zijn zwakke ondergrond. Het bouwwerk werd geplaatst op moerassige ondergrond, waarschijnlijk op een voormalige rivierbedding. Aan één kant van de toren is deze verzakking al meer dan 2 meter. Ieder jaar schuift de toren enkele mm verder uit het lood. Gelukkig heeft men door middel van contragewichten verdere verzakking kunnen stoppen, anders had de toren (volgens huidige gegevens en berekeningen) binnen 200 jaar gewoon omgevallen. Betreed de 296 treden en geniet van een adembenemend uitzicht over de stad! (Entree ca €15,-)

Piazza dei Cavalieri Bijna alle straatjes in Pisa leiden naar de Piazza dei Cavalieri met prachtige gebouwen, zoals Palazzo della Carovana, waarin de meest prestigieuze universiteit van Italië gevestigd is. Links daarvan staat Palazzo dell'Orologio, de bibliotheek van de universiteit. Rechts van de universiteit staat de Santo Stefano dei Cavalieri kerk, waartegenover Palazzo della Canonica te vinden is. Daarnaast staat Palazzo dell'Ordine dei Cavalieri, en daarnaast.. veel veel meer.........

Siena

De Piazza del Campo, de Dom en het autovrije centrum. Siena (www.terresiena.it) is net zoals Pisa en Firenze: je moet het zeker gezien hebben bij een reis door Toscane. Let bij je wandeling door Siena ook op de contrasten tussen licht en donker in de muren van diverse gebouwen, het staat ter plaatse bekend als “chiaroscuro”.

Piazza del Campo Het is een van de mooiste pleinen van Europa. Van hieruit vertrekken alle centrumstraten: het plein is dus werkelijk het hart van Siena. De lichte helling, de schelpvorm, zijn fontein en de bijzondere sfeer die dit plein uitstraalt zullen voor eeuwig in je geheugen gegrift zijn.

Eveneens op dit plein ligt het Palazzo Publico (stadhuis) waarin het belangrijkste museum van Siena is gevestigd: Museo Civico. Daar kun je fresco's bewonderen van kunstenaars van de Siënese school (14de - 16de eeuw).

Dom of Duomo De Dom van Siena is het kerkelijke pronkstuk van Toscane. De bouw van deze gotische kathedraal werd gestart in de 12de eeuw en pas 200 jaar later voleindigd. De rijkelijk versierde gevel, de bijzondere marmeren vloer, de prachtige preekstoel, de doopkapel (Baptisterium) en de 16de eeuwse fresco's in de bibliotheek zijn maar een greep uit de grote rijkdom van de Dom.

Veel kunstwerken in de Dom zijn kopijen. De originelen bevinden zich in het Dommuseum (Museo dell’Opera del Duomo) onder de kathedraal. Ook de zilveren en gouden kerkschatten kan je hier bewonderen.

• De Duomo van Sienna is rijkelijk versierd, van buiten en van binnen met uiteraard weer de nodige Renaissance kunstschatten.
• Il Campo, het centrale plein van Sienna met stadhuis en de Torre del Mangia waarvan de 503 treden te beklimmen zijn

Volterra

Eén van de Toscaanse stadjes waar nog Romeinse overblijfselen te bezichtigen zijn, is Volterra. Hier ligt even buiten de stad een Romeins amfitheater. De stad zelf is nog ouder, want de Etrusken hebben Volterra ooit als één van hun 12 steden in bezit gehad. Door de eeuwen heen is hier veel gebouwd, dus er is veel te bezichtigen.

Algemeen Dit boeiende stadje ligt ten westen van Siena, en heeft ruim 10.000 inwoners. Het is beroemd om zijn levende illustratie van de Toscaanse geschiedenis. Het ligt op de bizarre, afbrokkelende heuvelrug, de Balze.

Bezienswaardigheden

• Het Museo Etrusco Guarnacci; een museum met Toscaanse kunstvoorwerpen uit de geschiedenis, waaronder een schenking uit een erfenis van 650 Etruskische grafurnen, sommige met bewerkte deksels met een afbeelding van de dode. Het beroemdste stuk is een terracotta grafpaneel waarop twee mensen staan, die stoïcijns de dood onder ogen zien.
• De Paizza dei Priori; het middelpunt van Volterra. Hier staat het (lichtbruine) Palazzo dei Priori, het is het oudste gebouw van de gemeenteraad in Toscanië en men geloofd dat het model heeft gestaan voor de Palazzo Vecchio van Florence. De voorgevel met een gekanteelde toren is versierd met wapenschilden uit terracotta en steen van de Florentijnse adel die ooit over de stad geregeerd hebben. In de raadszaal zijn fresco's te bewonderen uit Florence en Siena, waaronder één van Jacopo di Cione uit 1383 (Annunciatie).
• De Duomo Santa Maria Assunta; deze kathedraal, gebouwd in de Romaanse stijl, werd in 1120 gewijd. Heeft in het midden van de 13e eeuw een aanzienlijk verbouwing ondergaan. Er werd in de stijl van Pisa marmer aan de voorgevel aangebracht. De mooie tabernakel in de kerk is van de hand van Mino da Fiesole. Prachtig en interressant is het beschilderde houtsculptuur van een anonieme kunstenaar uit Pisa. Leonardo Ricciarelli nam in de 16e eeuw het interieur van de kathedraal grondig onder handnen. Het plafond met zijn prachtige stucwerk en fresco's gemaakt door Giovanni Balducci. Verder beschikt de kathedraal over 13 gebeeldhouwde preekstoelen.
• Op de plaats waar vroeger een antieke zonnetempel stond, staat heden ten dage de achthoekige doopkapel San Giovanni, met als kunstschat het door Andrea Sansovino in 1502 gemaakte doopvont. Het uit panchina opgetrokken gebouw straalt eenvoud uit. Panchina is een locale lievelingssteen.
• De Palazzo Vescoville; één van de grootste bezienswaardigheden van de stad. In dit Palis is onder andere een prachtig verguld bronzen kruis te bewonderen waarvan gedacht wordt dat het door Giambologna gemaakt is. Tevens is er een borstbeeld van Antonio del Pollaituolo uit de 15e eeuw.

Andere bezienswaardigheden

• Aanzienlijke delen van de Etruskische muren, in de Porta all'Arco (een van de hoofdpoorten) bevinden zich nog drie Etruskische geeeldhouwde hoofden
• Het 2100 jaar oude Romeinse amfitheater ligt aan de noordkant van de stadsmuren. Dit theater is gebouwd in opdracht van een plaatselijke Etruskische familie.
• Het 13e eeuws Palazzo Pretorio. De toren wordt Il Torre Porcellino genoemd, vanwege het uitgehakte varkentje.
• Palazzo Viti, gebouwd aan het einde van de 16e eeuw, maar door Benedetto Viti (een succesvolle zakenman)volledig laten renoveren.

San Gimignano

San Gimignano (20 km van Siena) is na de hoofdstad ongetwijfeld het mooiste plaatsje van de provincie Siena. De stad met de vele torens zal je onmiddellijk opvallen in het landschap. Van de oorspronkelijke 72 torens blijven er maar 14 meer over, maar toch domineren ze de skyline van San Gimignano. Ze dateren uit de 15de eeuw en waren eerder bedoeld voor het prestige dan als verdediging.

In de late middeleeuwen was deze stad erg welvarend omwille van zijn ligging aan de pelgrimsroute naar Rome. Maar toen deze werd verlegd en er een pestepidemie uitbrak, betekende dit een economische ondergang maar zorgde ook voor het behoud van zijn middeleeuwse karakter. Alle straatjes gaan opwaarts naar het hoogste punt. Als je de autovrije stad binnen wandelt, moet je via een poort door de vrijwel intacte stadsomwalling. Meteen zullen je een paar mooie pleinen te beurt vallen. Ook het Piazza del Duomo behoort daartoe. Hier staat de Collegiata die de belangrijkste bezienswaardigheid van de stad vormt. In deze mooie kerk zijn prachtige kunstwerken te zien onder de vorm van fresco's, beeldhouwwerken, schilderijen, houtsnijwerk, ... Ernaast staat het “Museo d’Arte Sacra e Museo Etrusco”. Zoals de naam al aangeeft bevat het zowel religieuze als Etruskische kunst. San Gimignano werd immers gesticht door de Etrusken. Wil je de stad vanuit één van de torens aanschouwen, dan is de meest aangewezen plaats het Palazzo Communale, ook gekend als Palazzo del Popolo. Via dit gebouw kun je de top van de 54 m hoge “Torre Grossa” bereiken, de enige toren die te beklimmen is. In dit paleis is het Museo Civico ondergebracht, het belangrijkste museum van San Gimignano, met schilderijen van kunstenaars uit Siena, Firenze en Umbrië. Dante, auteur van de Divina Comedia, hield hier ooit een redevoering. Het mooiste plein van de stad is de Piazza Pio II, waar de kathedraal staat.

Monteriggioni

Monteriggioni bevindt zich op 10 km van Siena en behoort tot de best bewaarde middeleeuwse stadjes van Italië. Het centrum ligt op een heuvel, de Monte Ala, en is helemaal ommuurd. De dertiende-eeuwse muur wordt onderbroken door vijftien torens en twee stadspoorten. Het belangrijkste bouwwerk binnen de muur is de kerk Santa Maria Assunta uit de 12de eeuw die op het plein staat. Monteriggioni werd gesticht in 1203, met een verdedigende positie tegen Firenze. De muren en torens zijn vandaag de dag een goed voorbeeld van hoe een bastion in Toscane er destijds uitzag. Tussen Colle di Val d'Elsa en Monteriggioni ligt Abbadia Isola, een groepje huizen rond een 11e-eeuwse benedictijner abdij.

Orvieto

Orvieto is schitterend gelegen op een 300 meter hoge rots van vulkanische tufsteen. Zet de auto neer op de grote parkeerplaats onder aan de heuvel en neem het kabelbaantje naar boven. Lopen mag ook, maar is zeker in de hitte niet aan te bevelen. Boven kom je aan bij het busstation, even oversteken en door de schaduwrijke steegjes slenter je langzaam verder naar boven waar het pronkstuk van de stad ligt: de Duomo.

Orvieto, de trots van Umbrië, voor een bezoek aan de ondergrond, want vaak is het ondraaglijk warm. Rondleidingen vertrekken vanaf het toeristenbureau op de Piazza Duomo 24. Van 1 maart tot 31 januari iedere dag om 11.00; 12.15, 16.00; 17.15 en op drukke dagen om de 15 minuten. Meer info op www.orvietounderground.it

De Pozzi di San Patrizio is de fraaiste waterput van heel Italië: 62 meter diep, in 1527 gebouwd op bevel van paus Clemens VII die de ongenaakbare stad op de rots in geval van belegering van drinkwater wilde voorzien. Het delven in het zachte vulkanische tufsteen duurde tien jaar. De renaissanceput heeft 72 vensteropeningen en twee ineengedraaide wenteltrappen die elkaar wonderlijk genoeg nergens kruisen. Soms maken ingenieurs kunst.

Nog meer adembenemend surrealisme tijdens de rondleiding van Orvieto Underground: onder de dom begint een doolhof van onderaardse tunnels, grotten, wijnkelders, steen- en cementgroeven. Een watertank uit de tijd van de Etrusken werd later door middeleeuwers verbouwd tot een oliepers. Let ook op de stenen duivenhokken, een grote industrie in de zeventiende eeuw: duiven nemen veel minder plaats in dan varkens en ze smaken minstens even lekker.

De ondergrondse stad onder de dom werd 'ontdekt' na een grote straatverzakking in de jaren 1970. Met zijn meer dan duizend geregistreerde holen is Orvieto één grote gruyèrekaas. Het lijkt een mirakel dat de stad niet al lang is ingezakt. Orvieto blijft alleen maar overeind omdat de kelders elkaar rechthouden, zeggen grappenmakers.

De Pozzo di San Patrizio heeft nog een klein broertje, de Pozzo della Cava: een Etruskische put van slechts 36 meter diep. Hij bevindt zich in de kelder van een enoteca met dezelfde naam. Gratis te bezoeken als je er blijft eten: ook archeologie kan een verkoopargument zijn.

Calcata

"Calcata ligt ongeveer veertig kilometer ten noorden van Rome. In de provincie Lazio dus. Het is een relatief weinig bezochte streek. Dit geheel ten onrechte, want het is veel interessanter dan Toscana! Het gebied was vroeger vulkanisch zeer actief. Ook veel aardbevingen. De huizen van Calcata staan werkelijk aan de rand van de afgrond. In het begin van de 20e eeuw verbood de regering de bewoning vanwege het instortingsgevaar. Maar in de jaren zeventig is er een groep kunstenaars ingetrokken, die het vervallen Calcata opknapte en er weer leven in de brouwerij bracht. Misschien is Calcata wel het meest extreem gelegen dorp van Europa. Als je over de berg komt aanrijden en je ziet het plaatsje liggen, valt je mond open van verbazing. Ga er snel heen om te kijken, want door de Italianen wordt het reeds onrdekt. Ben je toch in de buurt bezoek dan ook het ravijnstadje Mazzano Romano, dat tien kilometer verderop ligt. De natuur is overrompelend. Eveneens waanzinnig gelegen dorpen zijn: Ronciglione, Cività di Bagnoregio, Vitorchiano, Orte, Sant. Oreste, Baschi, Orvieto en ga zo maar door."

Civita di Bagnoregio

Civita di Bagnoregio, vlakbij het Lago di Bolsena, wordt ook wel de stervende stad ofwel de stad die sterft 'la Città che muore' genoemd. Het dorp ligt als soort eiland op een bergtop die langzaam aan het afbrokkelen is. Een voetgangersbrug verbindt het oudere dorpje met het grotere dorp Bagnoregio.

Het lijkt op een grote maankrater. Bevingen en aardverzakkingen hebben de korst van tufsteen als een mislukte soufflé doen instorten. In het midden van de verkruimelende krater blijft een eilandje overeind: Civita, 'de stervende stad', alleen verbonden met de buitenwereld via een tweehonderd meter lange, steile voetgangersbrug. Het lijkt de Mont-Saint-Michel, maar dan zonder zee.

Het piepkleine middeleeuwse stadje heeft nog slechts één stadspoort over, de andere vier zijn in de loop der tijden in de afgrond verdwenen. Eigenlijk is Civita al aan het sterven sinds de zestiende eeuw. Op de oever van de krater groeide toen een nieuwe stad die Bagnoregio heet. Vandaag wonen er nog slechts enkele tientallen mensen, de rest zijn buitenhuizen. Noem het een ironie van de geschiedenis: 'de stervende stad' overleeft als wijkplaats tegen de stress van het moderne leven.

Er wordt volop gerestaureerd in Civita, maar gelukkig heb je nog geen Toscaanse toestanden: de toeristische toeloop blijft beperkt. Om de unieke verloren sfeer van het stadje te proeven, bezoek je de kerk van San Donato, ooit een basiliek: afbladderende fresco's, naïeve schilderijtjes, een griezelig echt lijkende bebaarde volksheilige die in vol feestornaat in een glazen kist ligt opgebaard.'

Tuscania

Een onbekend dorpje in Lazio, ten zuiden van het meer van Bolsena. Zeer afgelegen, maar de omweg meer dan waard. Tuscania baadt nog in de glorie van bijna al haar middeleeuwse muren. De oude binnenstad met zijn torens, portieken en buitentrappen werd zwaar gehavend door de grote aardbeving van 1971, maar staat intussen weer overeind. Het interessantste bevindt zich echter buiten de muren, op een heuvel vlakbij. Tot de pest in 1348 toesloeg, bevond zich hier het hart van de stad, getuige twee zeer aandoenlijke romaanse kerkjes.

De basiliek van San Pietro staat boven op de heuvel, in de schaduw van twee enorme middeleeuwse wachttorens. Op het voorplein slingeren achteloos neergezette Etruskische sarcofagen rond. Het lijkt wel of ze aanliggen aan een openluchtbanket. De basiliek heeft een opvallende vloer met kleurige geometrische figuren, geen mozaïek maar cosmetesque , een vroeg-middeleeuwse vorm van inlegwerk met brokken steen gered uit ruïnes. Ook de crypte is recyclage: de zuilen zijn geleend uit Romeinse villa's. En de façade is al helemaal bric-à-brac van diverse herkomst. Rondom het fraaie roosvenster krioelt het van de intrigerende, weinig christelijke symbolen, van mensenetende griffioenen tot een slangenknuffelende driekoppige zeegod. Er is zelfs een Atlas die de wereld torst en afkomstig zou zijn uit een Etruskisch graf.

Wat een verschil met de kapot gerestaureerde historische centra van Toscane en Umbrië: in Tuscania klopt de ziel van de geschiedenis nog. Zo moet toeristisch Italië in de jaren 1950 zijn geweest.

Vitozza

Daal bij het gehucht San Quirico af richting de rivier de Lente en wandel door het spookstadje Vitozza. Vitozza telt 180 rotswoningen die hier zijn uitgehouwen in het tufsteen en die nog tot in de achttiende eeuw in gebruik waren. Sommige zien eruit als een duplex. Ze hebben open haarden, ovens, stallen en natuurlijke airco. Verderop de ruïnes van een kasteel en een kerk: de resten van een in de vijftiende eeuw verwoeste stad. Nu worden ze langzaam maar zeker overwoekerd door begroeiing: het geheel biedt een sinister schouwspel. Let ook op de columbariums: rotsholen waarin tientallen nissen zijn uitgehakt. Gaat het om banale duiventillen, zoals in de ondergrond van Orvieto? Of zijn dit Etruskisch-Romeinse begraafplaatsen, waar de as van overledenen in urnen opgeslagen werd? Alweer raken de archeologen het niet met elkaar eens. Wie kan het wat schelen, want de uitzichten zijn adembenemend. Van San Quirico loopt een 2 kilometer lang muilezelpad dat naar de indrukwekkende ruïne van het middeleeuwse kasteel van Vitozza leidt.

Nog uitzoeken: eenmaal op de bodem van de vallei volgt u het riviertje de Lente tot onder Sorano. Hier klimt u omhoog door de imposante ‘via cava’: een in de rotsen uitgehouwen smalle weg, die een diepte van wel 20 meter bereikt (wandeling 10km). ’s Middags bezoekt u het Middeleeuwse Sovana. de Tomba Ildebrando nabij Sovana beslist de moeite: met haar zuil lijkt ze vanuit de verte bijna op een Grieks tempeltje. Ook een bezoek waard zijn de Tomba della Sirena en het Graf van de Kinderen . Maar overdrijf niet, want per vindplaats betaal je al snel 5 euro. Koop dus liever een combiticket in het plaatselijke toeristenbureau. De combiticket kan ook gebruikt worden bij Vitozza

Pitigliano.

Pitigliano zou het tweelingbroertje van Orvieto kunnen zijn. Pitigliano is op een tufsteen plateau gebouwd en rijst statig uit de tufsteenrots op en kijkt uit over twee weelderig begroeide kloven en ravijnen die uitgesleten zijn door de rivier de Lente. Het stadje heeft een doolhof van smalle straatjes. Het voormalige joodse ghetto is nog intact, hoewel er maar weinig te zien is. Er bestaat nog steeds een kleine joodse gemeenschap, die afstamt van geloofsvluchtelingen uit de 17e eeuw. Het Palazzo Orsini aan de Piazza della Repubblica heeft een eigen watervoorziening in de vorm van een indrukwekkend en fraai Romeins aquaduct over de Via Cavour. Zak per auto af naar de rivier de Lente voor een bezoek aan mysterieuze via cava's : diep in de tufsteen uitgehakte wegen uit de Etruskische tijd, die kriskras door de heuvels snijden. Wandel omhoog en aanschouw boven de inmiddels bekende ‘via cava’ een kleurrijke icoon van San Giuseppe! Even verder is er de Etruskische waterplaats Fonte dell’ Olmo en vervolg de wandeling (4,5 kilometer) af met een spannende afdaling door een via cava. Tussen Pitigliano en Tarquina, aan de rivier Fiora, ligt het erg mooie meertje Lago del Pellicone.

Saturnia

Saturnia staat bekend om zijn Etruskische en Romeinse overblijfselen. De naam gaat terug op Saturnus, de Romeinse god van de wijn (en het zaaien). Volgens een legende werd de stad gesticht door de god Saturnus zelf. De intacte ommuring, aangelegd door Siena in de 15e eeuw, bewaart nog fragmenten en poorten uit de Etruskische en Romeinse tijd. In de omgeving van Saturnia zijn Etruskische graven ontdekt.

Tegenwoordig is Saturnia vooral beroemd om zijn warmwaterbronnen. Het moderne kuurcomplex Terme di Saturnia ligt aan een landweg even buiten de stad, in de richting van Montemerano. 500 verder ligt de waterval waar gratis een bad in het warme, zwavelhoudende bronwater kan worden genomen. [Ongeveer 1 km voorbij de afslag naar de Terme di Saturnia, op de plaats waar de weg een bocht naar links maakt, leidt een onverharde weg naar de waterval.] Het heilzame water bevat magnesium, carbonaat en algen, wat uw huid verzacht en uw haar een zijdeachtige glans bezorgt. Een echte verjongingskuur!

Aan de rand van Saturnia, voorbij het benzinestation, is er een klein parkeerterrein voor auto's. Een weg daalt af naar de natuurlijke fonteinen die zijn gepolijst door de afzetting van mineralen. De toegang is gratis maar zowel overdag als 's nachts is het zeer druk.

Bagni San Filippo

Op enkele kilometers van de Abbadia San Salvatore ligt Bagno San Filippo. Hier bevinden zich de warmwaterbronnen, die thermale baden zoals Bagni San Filippo en San Casciano dei Bagni, voeden. De rivier is fascinerend in Bagni San Filippo, met de Fosso Bianco. Als je een weg volgt te midden van het bos, kom je bij de bron die de plaatselijke inwoners de Balena Bianca noemen. De naam is afgeleid van de vorm, die lijkt op een gigantische walvis met open mond, een witte rots die gecreëerd werd door de voortdurende afzetting van kalk die in het thermale water zit dat spontaan uit de grond opborrelt.

Bolsena

Het meer van Bolsena kreeg zijn naam van het nabijgelegen Bolsena. Het Lago di Bolsena is bijna even groot als het populairdere Trasimeense meer in Umbrië, maar veel minder bekend. Tussen Siena en Rome lijkt zijn er weinig toeristen uit het buitenland. Het Lago Bolsena is het grootste vulkanische meer van Europa. Nergens anders is het water zo zuiver en zo helder. Je zou het zelfs, zonder gevaar voor enge ziekten, kunnen drinken. Een waarschuwing voor zwemmers: wegens de grote diepteverschillen treden op het meer van Bolsena af en toe geheel onverwacht kleine tsunami-achtige vloedgolven op.

Rome

Rome heeft veel mooie en niet te missen bezienswaardigheden zoals het Pantheon, Colosseum, Sixtijnse kapel, Piazza Navona, trevi fonteinen en ga zo maar door. Elke hoek van de straat laat weer een verrassende blik op het verleden zien. Ze bieden je stuk voor stuk een blik op het oude, keizerlijke Rome. Bij je stedentrip naar Rome is het dan ook zeker de moeite waard van te voren alvast een route uit te stippelen. Naast je bezoek aan Rome zul je vast Vaticaanstad bezoeken. Het Vaticaan, een stadsstaat in een stad, is het kleinste staatje ter wereld met een kleine 900 inwoners. Ontstaan in 1929 na conflicten tussen de pausen en Italië, en de hoofdzetel van de Rooms-katholieke Kerk. Het staatshoofd is de Paus, de huidige paus is Paus Benedictus XVI. Mode en Italianen gaan al eeuwen hand in hand. In een stad als Rome kom je dan ook alle bekende Italiaanse modehuizen tegen. Maar ook voor de minder dikke portemonnee biedt deze stad een keur aan leuke winkels en boetiekjes. Magari, oftewel eten, kunnen de Italianen als de beste. Leuke en lekkere restaurants zijn overal in Rome. Maar om je op weg te helpen hebben we alvast een aantal toppers voor je uitgezocht. Van de ultieme pizza tot een gezellige 'enoteca', succes is verzekerd. Zeker is dat je jezelf tijdens je bezoek aan deze stad geen minuut hoeft te vervelen! Bezienswaardigheden:

• Colosseum
• Romeinse forum: een verzameling is van ruïnes van tempels en andere aandenkens die keizers voor zichzelf lieten bouwen
• Vaticaanstad
  • Sixtijnse kapel met Laatste Oordeel van Michelangelo
• Sint Pieterplein

Aureliaanse Muur
Zeventien eeuwen en vele katapulten, kanonnen, bommen en aardbevingen later staat deze stadsmuur er nog steeds. De muur werd gebouwd tussen 271 en 280 n.c. in opdracht van de Romeinse keizer Aurelianus. Om de muur snel en goedkoop te kunnen bouwen werden veel bestaande gebouwen en aquaducten versterkt en in de muur opgenomen. Ongeveer tien procent van de muur bestaat uit oudere constructies. De verder uit bakstenen bestaande muur was oorspronkelijk negentien kilometer lang, zes meter hoog en 3,5 meter diep.

Dankzij de belangrijke functie van de muur is deze, in tegenstelling tot andere monumenten in Rome, wel altijd onderhouden. De muur hield zijn functie tot twintig september 1870, toen troepen de stad binnenvielen en een einde maakten aan de Kerkelijke Staat. De muur is voor een groot gedeelte nog intact, vooral het zuidelijke deel is nog in goede staat. Het westelijke deel is, op een paar fragmenten na, geheel verdwenen.

De Porta San Sebastiano is de grootste en meest indrukwekkende poort in de Aureliaanse Muur. Deze is ook het meest intact gebleven. In één van de torens is een museum gevestigd. Dit is het beste startpunt voor een mooie wandeling over de muur, met prachtige uitzichten onderweg.

Adres Via di Porta San Sebastiano 18

Castel Sant Angelo
Het monument is gebouwd tussen 135 en 139 n.c. en de naam van het kasteel, Engelenburcht, is ontstaan door een legende. Op kerstdag 590 smeekte Paus Gregorius I God om de pestepidemie te beëindigen. De aartsengel Michael verscheen toen bovenop het mausoleum en stak zijn zwaard in de schede. Dit betekende dat Gregorius was gehoord en de pestepidemie was voorbij. Paus Pius II liet toen, op de plaats waar de aartsengel was neergestreken, een kapel bouwen. Maar dit graf begon langzamerhand steeds meer op een burcht te lijken. Om hun te beschermen tegen invallers en de middeleeuwse Romeinse adel en burgerij lieten de pausen en de adel de Engelenburcht verbouwen tot een sterke vesting die het Vaticaan moest beschermen. Ook werd er in 1277 een brug, de Corridoio, tussen het Vaticaan en de burcht gebouwd. Deze kwam uit op de Aureliaanse Muur, zodat de paus met zijn schatten kon wegkruipen in de Engelenburcht.

De laatste jaren is er veel aan gedaan om de burcht een beter aanzien te geven. Een deel van het vestingwerk is nu hersteld en een park geworden.

De Engelenburcht wordt met de andere oever van de Tiber verbonden door de Ponte Sant Angelo (de Engelenbrug). Wanneer je de brug oversteekt zie je aan beide kanten tien engelen. Zij dragen elk een voorwerp dat te maken heeft met de lijdenstijd van Jezus.

Adres Lungotevere Castello Openingstijden 09:00 19:00 di wo do vr za zo Telefoon 39 0639967600 Prijs entree 5,00

Circus Maximus
Circus Maximus doet zijn naam zeker eer aan, want het was het grootste en oudste circus van Rome. In de zesde eeuw voor Christus gaf Tarquinius Priscus (toenmalig Keizer) het bevel voor de bouw van het circus. Toen het eenmaal klaar was werd Maximus voor verschillende doeleinden gebruikt o.a voor wagenrennen, atletiekwedstrijden en spannende gladiatorgevechten. Van het circus is helaas weinig over. De startpoorten zijn nog voor een klein deel te zien en de atletiekbaan is veranderd in een enorme grasmat. Echter met een beetje inlevingsvermogen geeft de historische plek je genoeg inspiratie voor een totaalplaatje.

Adres Via del circo massimo Prijs entree gratis

Colosseum
Het Amphitheatrum Flavium werd gebouwd in de eerste eeuw na Christus door Flavische keizers, op de plaats waar Nero's kunstmatige meertje lag. Zo probeerden de keizers de herinnering aan de gehate Nero uit te wissen en het volk terug te winnen. Het amfitheater werd het grootste van zijn soort in het Romeinse Rijk. Na de voltooiing in het jaar tachtig werd het ingewijd door Titus met spelen die honderd dagen lang duurden. Gladiatorengevechten, gevechten tussen kraanvogels en een gevecht tussen vier olifanten stonden op het programma. Negenduizend dieren werden afgeslacht. Titus' opvolger Domitianus voegde nog een verdieping toe, samen met een aantal gangen en vertrekken onder de arena.

Tegenwoordig is het theater beter bekend als het Colosseum. Deze naam slaat waarschijnlijk op het veertig meter hoge beeld (colossus) van Nero dat naast het amfitheater stond. En dus niet op de afmetingen van het gebouw, wat vaak beweerd wordt.

Adres Piazza del Colosseo Openingstijden variabel zie_website http://www.il-colosseo.it/ Email info@il-colosseo.it Prijs entree 9,00

Fontana di Trevi
De Trevifontein is de grootste en bekendste fontein van Rome. Waarschijnlijk ken je de fontein van een mythe. Wie namelijk een muntje over zijn schouders in de Trevifontein gooit, zal volgens die mythe ooit terugkeren naar Rome. Wie er twee in werpt, zal in Rome een liefde ontmoeten. En wie er drie in gooit zal met een Romein trouwen. Ook heeft de fontein decor gestaan voor de film La Dolce Vita. De fontein is 26 meter hoog en 22 meter breed. In het keizerrijk was het een gewoonte om een monument te plaatsen op een plaats waar water uit bronnen Rome binnen kwam.

Adres Piazza di Trevi

Forum Romanum
Het Forum Romanum is het oude centrum van Rome. Tot zeshonderd voor Christus was het een moeras tussen wat heuvels, totdat de Etrusken begonnen het gebied droog te leggen. De ruimte diende als begraafplaats, maar veranderde in een marktplein, één van de belangrijkste van de stad. Ook werd de plek het commerciële, juridische en (veel belangrijker) het religieuze en politieke centrum van de stad. Veel mensen kwamen hier samen, wat de naam Forum Romanum verklaart. Tot de zevende eeuw werd het forum gebruikt, daarna raakte het in verval. Een brand, vernietigingen door de Goten en vandalen en aardbevingen droegen hier aan bij en het forum werd er niet beter op. Ook werden de gebouwen afgebroken voor bijvoorbeeld het marmer (hiermee is onder andere de Sint Pieter gebouwd). De vele gebouwen op het forum zijn dus helaas verwoest. Hoewel het complex weinig van zijn oude status heeft behouden kun je met een beetje inlevingsvermogen wel bedenken hoe prestigieus deze plek ooit was.

Adres Via dei Fori Imperiali Openingstijden 09:00 16:30 dagelijks Telefoon 39 0639967700 Prijs entree �6,00

Keizerlijke pleinen (Fori Imperiali)
(Fori Imperiali)De keizerlijke fora (openbare pleinen) waren het hart van het Romeinse rijk. Hier gebeurde het! Van handel in fruit tot prostitutie en de administratie van justitie. Inmiddels is er niet meer veel over van deze monumentale bouwwerken maar toch koesteren de Italianen de restanten en ruines van hun authentieke gebouwen. De gebouwen bestonden o.a. uit tempels en basilieken. De tempel van Saturnus is een van de oudste en stamt uit het jaar 500 v. Chr. Deze tempel werd gebruikt om al het goud en zilver op te slaan. Ook een mooi gedeelte van het oude gerechtshof is nog zichtbaar.

Adres Via dei Fori Imperiali Openingstijden 09:30 18:00 dagelijks

Marcellus Theatre
Door niemand minder dan Julius Caesar is dit prachtige gebouw tot stand gekomen, maar het eindresultaat heeft hij niet kunnen meemaken. Keizer Augustus zorgde ervoor dat het theater voltooid werd en hij vernoemde het naar zijn favoriete neefje, Marcello. Rond 370 na Chr. namen de Romeinen enkele grote steenblokken bij het theater weg om de Cestius-brug te kunnen herstellen. De afbraak ging door tot in de 12e eeuw, toen het theater in handen kwam van de familie Savelli. De familie bouwde er in de 16e eeuw boven een woonverdieping bij. Het theater is één van die bezienswaardigheid in Rome waar de rijke historie echt tot leven komt.

Adres Via del Teatro di Marcello 10 Telefoon 39 64814800 Prijs entree gratis

Pantheon
Het Pantheon betekent letterlijk een aan alle goden gewijde tempel en is gebouwd tussen 118 en 125 na Christus. Het Pantheon is een kerk en is daarom in tegenstelling tot andere heidense tempels in Rome nooit afgebroken. Vanaf de Renaissance werd het Pantheon gebruikt als begraafplaats voor Italianen als Rafaël Santi en Victor Emmanuel II. Op de gevel aan de voorzijde staat in bronzen letters: M.AGRIPPA.L.F.COS.TERTIUM.FECIT, wat betekent: 'Marcus Agrippa, zoon van Lucius, voor de derde maal consul, heeft dit gebouwd'. De opening in de koepel is echt en het regent dus soms naar binnen. De vloer is daarom licht gebogen, zodat het regenwater afgevoerd kan worden.

Een weetje: het Pantheon mist een paar bronzen omlijstingen en ornamenten. Deze werden door Paus Urbanus VIII Barberini verwijderd en omgesmolten om er het baldakijn boven het hoofdaltaar van de Sint-Pietersbasiliek van te laten gieten. Dit leidde tot een bekend geworden uitspraak: quod non fecerunt barbari, fecerunt Barberini. Oftewel: wat de Barbaren niet hebben gesloopt, hebben de Barberini wel afgebroken.

Adres Piazza della Rotonda Telefoon 39 0668300230 Prijs entree gratis

Piazza del campidoglio
Je kunt het je haast niet voorstellen maar in 1536 was dit plein nog een grote modderpoel. De toenmalige paus schaamde zich voor de staat van het plein en liet Michelangelo een nieuw ontwerp schetsen. Ook heeft hij gelijk de opdracht gegeven om de gevels van de paleizen op het plein te renoveren. De geometrische lijnen op het plein zijn gevormd rondom het standbeeld van Marcus Aurelius. Inmiddels is het beeld vervangen door een replica maar het orgineel is te zien in het Pallazo Nuovo. Het plein ligt bovenop de heuvel de 'Capitolijn' en is bereikbaar door de grote trap de 'Cordonata'.

Adres Piazza del campidoglio

Piazza Navona
Eén van de allermooiste pleinen in heel Rome! De Piazza Navona ligt in een van de oudste buurten van Rome, de Campus Martius. Het Pantheon vind je er vlakbij.

Keizer Domitianus liet voor de atletiekwedstrijden een enorm stadion bouwen. Na de val van het Romeinse Rijk bouwden de Romeinen op de voormalige tribunes hun huizen. De atletiekbaan bleef onbebouwd en veranderde op deze manier in een plein. Dit alles verklaart de langwerpige vorm van het plein. Paus Innocentius X liet in de zeventiende eeuw een kerk, een paleis en een grote fontein bouwen. Tegenwoordig bevinden zich drie fonteinen op het plein, alsmede een obelisk, genaamd Agonalis.

Adres Piazza Navona

Pincioheuvel
Na een drukke dag in Rome is het ook wel eens heerlijk om te ontspannen. Een wandeling over de Pincioheuvel is dan ook een perfect idee. Vroeger bezaten verschillende families buitenhuizen en tuinen op de heuvel. De naam Pincio komt dan ook van één van de families. De heuvel behoort niet tot de zeven heuvels van Rome, maar ligt wel binnen de stadsmuur. Bovenop de berg vind je de prachtige Pinciotuinen, die begin 19e eeuw ontworpen waren door de architect Giuseppe Valadier. Verder vind je hier nog een mooi plein, het Piazzo del Popolo, waar je een prachtig uitzicht hebt over Rome.

Adres il pincio

Sint Pieter
Deze katholieke kerk in Vaticaanstad werd gebouwd tussen 1506 en 1626. Het is een belangrijk bedevaartsoord voor rooms-katholieken. De Sint-Pietersbasiliek was de grootste kerk ter wereld tot 1989. De Sint-Pieter heeft een oppervlakte van 23.000 vierkante meter en heeft capaciteit voor 50.000 mensen. Er liggen talloze historische beroemdheden begraven en er bevinden zich 395 beelden, 44 altaren en 135 mozaïeken. Eén van de bekendste beelden is de "Pietà" van Michelangelo. De grote koepel, die een doorsnee van 44 meter heeft is vanaf diverse plaatsen in Rome zichtbaar. Je kunt er met de lift naar boven maar het laatste stuk is het trappen lopen! Vermoeiend, maar spijt zul je er niet van krijgen want vanaf de bovengalerijen zie je pas goed hoe enorm groot de kerk is. Buiten is het uitzicht over de Vaticaanse tuinen letterlijk adembenemend! Een tip: zorg dat je knieën en schouders bedekt zijn, anders kom je de kerk niet in!

Adres Piazza San Pietro Openingstijden 07:00 19:00 dagelijks Telefoon 39 0669881662 Prijs entree gratis

Spaanse Trappen
De Spaanse Trappen bevinden zich op het Piazza di Spagna in Rome. De term Spaanse trappen is een populaire benaming voor dit plein. De trappen horen bij de kerk Trinitá dei Monti, die in opdracht van Lodewijk XII is gebouwd. In de zeventiende eeuw wilden de Fransen deze kerk verbinden met het plein. Alleen op de plaats van het ontwerp moest eigenlijk een standbeeld van Lodewijk XIV komen, daarom werd het plan tegengehouden.

In 1723 gaf Paus Innocentius XIII de Italiaanse architect Francisco de Sanctis toch toestemming om diens ontwerp, die voor zowel de Fransen als de Paus acceptabel was, te bouwen. Het beeld voor Lodewijk XIV kwam hier niet op voor. Tussen 1723 en 1726 zijn de trappen gebouwd. De stijl van de trappen is één van de mooiste voorbeelden van de vroege Rococo in Rome.

In de lente worden de trappen versierd met veel bloemen. Op het midden van het plein staat de prachtige Fontana della Barcaccia.

Adres Piazza di Spagna Prijs entree gratis

Vaticaan
In hartje Rome ligt het machtscentrum van de Rooms Katholieke Kerk: het Vaticaan. Sinds 1929 is het een ministaatje met een eigen postkantoor, pauselijke garde (leger), radiostation, dagblad, uitgeverij, winkels en de pauselijke kantoren.

De rijkdom van de ministaat wordt al eeuwenlang geïnvesteerd in kunstwerken. Deze kun je bijna allemaal bewonderen in het bekendste gebouw in het Vaticaan en in Rome, de Sint Pieter, en in de Musei Vaticani. Geniet hier van de kunstgeschiedenis met werken van Michelangelo, Rafaël en Leonardo da Vinci. Hoogtepunt van het museum is natuurlijk de Sixtijnse Kapel met schilderingen van de beste kunstenaars uit de vijftiende en zestiende eeuw.

Bewonder hoe � werelds grootste kerk pelgrims uit de hele wereld aantrekt. Het krioelt in deze wijk van de nonnen, monniken en andere geestelijken. Verder is in het Vaticaan de Castel Sant�ngelo, de Engelenburcht, zeker de moeite waard om te bezoeken.

Niet zo'n cultuurliefhebber? Dan zijn het Vaticaan en de Sint Pieter toch het bezoeken waard. Vanaf de top van de Sint Pieter heb je namelijk een prachtig uitzicht over Rome. Zie hiervoor de informatie over de Sint Pieter op deze website.

Meer informatie over het Vaticaan en de heilige stoel, vind je op de onderstaande website, die naast in het Latijn gelukkig ook in diverse andere talen beschikbaar is.

Adres Vaticano Openingstijden variabel zie_website Internet Naar de site Prijs entree �8,00/�14,00

Villa Borghese
Dit park ligt aan de noordkant van Rome, vlak naast Piazza di Spagna. De Villa Borghese is met zijn lanen, weiden, meertjes, gebouwen en fonteinen één van de mooiste parken van Rome. Het is als zomerpaleis gebouwd en in 1616 was het park klaar. Opdrachtgever was kardinaal Scipione Borghese. In het park staat het bekende museum Galleria Borghese en wanneer je door het park wandelt, zie je overal beelden van Romeinse helden staan. Een ander bekend gebouw is het Casino Borghese. Kardinaal Scipione Borghese was een kunstverzamelaar en zo kon hij zijn uitgebreide collectie kwijt.

Het park is een romantische hangplek voor jong en oud, maar je kunt hier ook heerlijk skaten, joggen, fietsen, paardrijden of gewoon lekker rondlopen en genieten van dit schitterende park!

Adres Piazza del Popolo Telefoon 39 0682059127 Email info@villaborghese.it Internet Naar de site

Tips:
Stadhoppen in Rome met bus 110: Deze open dubbeldekker bus is een speciale service voor toeristen (dus wel duurder dan het normale openbaar vervoer per bus, maar ook erg handig). De 110 rijdt van 09.00 uur tot 20.00 uur een perfect rondje rondom het hele historische centrum en het Vaticaan (zie ook http://www.trambusopen.com en je kunt op elf strategische stops in- en uitstappen (zo vaak als je wilt). Een dagkaart kost € 15. Het kaartje koop je in de bus. Opstappen kan onder meer bij het Colloseum, Trevifontein, Sint Pieter en station Termini. Je hebt dan vrijwel alle belangrijke bezienswaardigheden op loopafstand van 1 van de 11 stops. Het mag dan wel toeristisch zijn, het is in een stad als Rome ook heel erg handig.

Gratis rondleidingen in Rome: www.romefreetour.com en www.newromefreetour.com

De ANWB heeft ook veel info over Italie