Op Vaderdag worden vaders in het zonnetje gezet.
Ze worden verwend met een ontbijt op bed of krijgen een cadeau van hun kinderen. Vaderdag is niet alleen bedoeld voor vaders maar voor iedereen die zich zoals een echte vader gedraagt. Dat kan dus ook een stiefvader zijn. Iedere derde zondag van juni is het Vaderdag.
Vaderdag wordt in veel landen van de wereld gevierd, maar niet altijd op dezelfde datum. In Nederland en vele andere landen valt Vaderdag op de derde zondag in juni. De viering van Vaderdag op de derde zondag in juni is overgewaaid uit de Verenigde Staten.
Niet in alle landen wordt Vaderdag op de derde zondag in juni gevierd. Zo viert men het in België een week eerder dan in Nederland, namelijk op de tweede zondag in juni.
In Spanje worden vaders geëerd op 19 maart, de sterfdag van Sint-Jozef, de vader van Jezus. Dat was trouwens de oorspronkelijke dag waarop hij in tal van streken gevierd werd. De verering van Sint-Jozef ontstond in de 5de eeuw in het Oosten en verspreidde zich pas vanaf de vroege Middeleeuwen naar het Westen. In 1479 werd zijn feest in de Romeinse kalender ingevoerd en in 1621 werd het een geboden feestdag. Pius IX gaf hem in 1870 de titel beschermer van de kerk, terwijl Pius XII in 1955 het feest van Jozef de werkman of patroon van de arbeid introduceerde. Johannes XXIII van zijn kant zorgde ervoor dat de naam ra Sint-Jozef toegevoegd werd aan de lijst van de heiligen in de canon van de Romeinse mis. Bij de kalenderhervorming van 1969 werd deze dag als facultatief ingesteld. Aangezien Sint-Jozef beschouwd werd als het ideaalbeeld van de vaders, werd in het verleden op deze dag ook Vaderdag gevierd.
In Luxemburg wordt vaderdag gevierd op de tweede zondag in oktober (Pappendag), terwijl het in Frankrijk ingevoerd zou zijn sinds 1952, twee jaar na Moederdag. In Zweden, waar het vooral de gewoonte is dat kinderen hun vader een ontbijt op bed serveren, gedenkt men vaders dan weer in november, terwijl de derde zondag van juni de uitverkoren dag ervoor is in Canada. Hier verrichten kinderen allerlei omzichtige taakjes voor hun vader. Verder is het in Canada gewoonte dat kinderen hun vaders kaarten en geschenken, meestal een nieuw stropdas, geven.
Vaderdag (Vatertag) wordt in Duitsland op dezelfde dag als Hemelvaart gevierd (de zoon keert terug naar de vader).
De oorsprong van Vaderdag
Net als moederdag vond ook vaderdag zijn bakermat in de Verenigde Staten. Toen moederdag ingevoerd werd, kon de tegenpool niet lang meer uitblijven. Aan de wieg ervan stond een zekere Sanora Smart Dodd uit Spokane, Washington. Ze kwam op het idee terwijl ze zat te luisteren naar een moederdagpreek in 1909. Ze werd opgevoed door haar vader, William Smart, nadat haar moeder gestorven was. Sanora wilde hem bedanken voor wat hij had gedaan voor haar, haar broers en zussen. William Smart, een oorlogsveteraan, werd weduwnaar toen zijn vrouw stierf bij de geboorte van hun zesde kind. Hij hertrouwde niet en voedde zijn zes kinderen alleen op op een landelijke boerderij. Daarom 'isilde Sanora, toen zij zelf volwassen was, hem laten weten hoe speciaal hij voor haar was. Hij was in haar ogen een moedige, onzelfzuchtige en liefhebbende man en zij realiseerde zich hoe zwaar dit alles voor hem geweest moest zijn. Tegelijkertijd wilde ze aangeven dat vaders zich meer met de opvoeding van hun kinderen moesten bezighouden.
Sanora's vader was geboren in juni, dus ze koos ervoor om de eerste vaderdag in Spokane te houden op 19 juni 1910. Het toeval wilde dat in andere Amerikaanse dorpen en steden ook anderen begonnen met het vieren van een vaderdag. Amerikaanse presidenten waren het met mevrouw Dodd eens. In 1916 en nogmaals in 1924, namelijk door president Calvin Coolidge, werd de bewolking opgeroepen om voortaan vaders eer te betuigen op een speciaal daartoe nationaal gekozen dag. In 1926 werd er daarom een nationaal vader-dagcomité gevormd in New York City. Het duurde evenwel nog tot 1966 voor er een presidentiële verklaring werd ondertekend waarin de derde zondag van pni uitgeroepen werd tot nationale vaderdag. Ageerder van dienst was president Lyndon Johnson, de opvolger van John F. Kennedy. In 1972 bevestigde president Richard Nixon dat vaderdag blijvend op die bewuste derde zondag van juni gevierd moest worden.
Vaderdag werd een dag om niet alleen vaders te eren, maar ook alle mannen die figureren als een vaderfiguur: stiefvaders, ooms, grootvaders...
Vaderdag werd, in tegenstelling tot de populaire misvatting, niet in het leven geroepen door de fabrikanten van vaderdagkaarten om hun verkoop wat op te krikken. Integendeel, toen het idee van vaderdag voor de eerste maal geopperd werd, bestonden dergelijke kaarten niet eens.